1912 Malkara Depremi: Tekirdağ'ı Sarsan Büyük Felaket ve Tarihi İzleri

Tekirdağ'ın batısında yer alan Malkara, tarih boyunca pek çok zorlu döneme tanıklık etmiş bir ilçedir. 1912 yılı, bu topraklar için hem savaşın hem de doğal afetlerin iç içe geçtiği, hafızalardan silinmeyen bir yıl olmuştur. Balkan Savaşları'nın gölgesinde yaşanan işgaller ve yıkımlar, bölgenin kaderini derinden etkilemiştir.

Malkara'nın 1912'deki Sarsıntılı Yılı

Malkara, tarihinin en kötü günlerini Balkan Savaşı sırasında yaşamıştır. 9 Kasım 1912'de Bulgarlar tarafından işgal edilen ilçede, yerli Bulgar ve Rumların da işbirliğiyle 500'den fazla kadın, erkek ve çocuk öldürülmüştür. Öldürülen insanlar toplu olarak gömülmüş, bugün Şehitlik olarak anılan bu yere öldürülenlerin anısına bir anıt dikilmiştir. Bu işgal tam 8,5 ay sürmüş; bu süre zarfında şehir yağmalanmış, yakılmış ve yıkılmıştır. 14 Temmuz 1913'te Mustafa ve Enver Paşa'nın birlikleri, şehri harabe halinde kurtarmıştır.

Malkara'nın Tarihi ve Stratejik Önemi

Malkara'nın köklü geçmişi, antik dönemlere kadar uzanır. Pers kralı I. Serhas zamanında, Pers savaşları sırasında Malkara'ya çok yakın olan Gürgen Bayırı denilen yerde bir kale yapıldığı söylenmektedir. Bu kale civarında çok sayıda yılan bulunduğundan, kaleye Farsça'da yılanlı mağara veya yılanlı kale anlamına gelen Margar adı verilmiştir. Bir söylentiye göre Büyük İskender, Trakya'dan Persleri uzaklaştırdıktan sonra Malkara'da üç komutanı yedek güçlerin başına bırakmıştır. Bunlardan Malgar, bugünkü Malkara'nın batısında bir kale kurmuş; Kumardaç ve Sazan adlı komutanlar da kendi kalelerini inşa etmişlerdir. Bu kaleler, Romalılar döneminde de savunma amacıyla kullanılmıştır.

Osmanlı Döneminde Malkara ve Akıncılar

İstanbul'un Türkler tarafından alınmasından sonra Malkara, Balkanlara yapılacak seferler sırasında büyük önem kazanmıştır. II. Mehmed döneminde Malkara, daha sonraları Evlad-ı Fatihan adıyla anılacak olan akıncıların merkezi olmuştur. Paşayiğit'in soyundan gelen Turhan Bey, yaşadığı dönemde Malkara'nın gelişmesini sağlamış; akıncı birliklerinin tüm ihtiyaçları burada karşılanmıştır. Bugün Malkara civarındaki Boyacılar, Ensericiler, Ekmekçiler gibi isimler bu dönemin izlerini taşır. Turhan Bey'in oğullarından Atina fatihi Ahmet burada ölmüş, kardeşi Ömer Bey'in türbesi ise Malkara'da kendi adıyla anılan caminin avlusunda bulunmaktadır. Ömer Bey, Fatih'in emriyle 1465'lerde Venedik'e 70 km kadar yakın olan İzanco ırmağına, 1470'lerde Romanya'ya Pleoşti'ye kadar uzanan akınlar yapmış, 1473 Otlukbeli savaşına katılmış ve İran içlerinde esir düşmüştür. Fatih, bu değerli adamını birçok İranlı esiri vererek geri almıştır.

Malkara'nın Coğrafyası ve Bugünü

Tekirdağ il merkezine yaklaşık 56 km uzaklıkta bulunan Malkara, ilin toprak alanı en geniş ilçesidir. Yüzölçümü 1.243 km² olan ilçenin kuzeybatısında Uzunköprü, kuzeydoğusunda Hayrabolu, doğusunda Süleymanpaşa, güneydoğusunda Şarköy, güneyinde Gelibolu ve batısında Keşan yer alır. İlçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 260 metredir. Malkara, 1870 yılına kadar Gelibolu'ya bağlı kalmış, bu tarihte Edirne vilayetine bağlı Tekfurdağ Sancağına bağlanmıştır. Bazı kayıtlara göre ise 1880 yılında ilçe olmuştur. Günümüzde idari yönden 77 mahalleden oluşan ilçede, Tekir Dağları'nın uzantıları güney bölümünde uzanır ve Ganos dağı bu sıra dağların en önemli yükseltisidir. Karaiğdemir ve Kadıköy barajları ile çok sayıda sulama göleti, ilçenin tarımsal sulama ihtiyacını karşılamaktadır.

Malkara'nın yaşadığı bu zorlu dönemler, bölgenin tarihine derin izler bırakmıştır. Bugün ilçede, geçmişin acılarını ve direnişini hatırlatan anıtlar ve tarihi yapılar, ziyaretçilere bu toprakların hikayesini anlatmaya devam etmektedir. Trakya'nın bu kadim yerleşimi, hem doğal güzellikleri hem de tarihi dokusuyla keşfedilmeyi bekleyen bir hazine niteliğindedir.

Kaynak: tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Görsel: Original uploader was Sarpbks at tr.wikipedia, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0